De veertig vileine vragen zijn afgedrukt op eenvoudig witte kartonnen kaartjes en zitten in een klein wit kartonnen doosje. De vragen zijn duidelijk en goed leesbaar. Ik kan het gebruiken als spel in een groep, maar ook tijdens individuele gesprekken met ouders die een zorgintensief kind hebben.

Wat is er vilein aan de vragen in dit spel? Ze zetten aan het denken, kunnen confronterend en uitdagend zijn. Maar er zijn ook vragen bij die ouders inzicht bieden en bevestiging dat ze het goed doen. Ik verklap er hier twee, zodat je een indruk kunt krijgen van het soort vragen:

Wat doe je met gevoelens van schaamte, jaloezie of schuld?

Wat kunnen anderen van jullie leren?

Ouders die op een dergelijke manier met andere ouders in gesprek komen, voelen zich meer begrepen. Ze merken dat ze niet de enigen zijn die het opvoeden soms als een enorme opgave ervaren. Dat schept een band en brengt verlichting. Ouders met een zorgintensief kind krijgen dikwijls te horen dat ze hun kind niet goed opvoeden en, als ze dat maar vaak genoeg te horen krijgen, gaan dat nog geloven ook. Met behulp van dit spel kunnen deze ouders zich zelfverzekerder en krachtiger gaan voelen en krijgen ze de (zelf-)waardering die ze verdienen.

Daarnaast is het enorm leerzaam voor ouders om van elkaar te horen hoe zij vergelijkbare situaties ervaren en hoe zij ermee omgaan. Voor de begeleiders trouwens ook.

Monique Sauveur
pedagoog te Rotterdam

Recensie Veertig Vileine Vragen voor Jezelf, ZZP-ers en Teams

Vileine Vragen. Wat een prachtig bijvoeglijk naamwoord is vilein. Letterlijk vertaald betekent het zoveel als venijnig, gemeen, maar in de context van dit spel kun je vilein het best lezen als venijnig met een knipoog. Scherp, prikkelend, tot nadenken aanzettend dus.

Het spel is er in drie versies. Er zijn Vileine Vragen voor ZZP-ers, voor Teams en voor Jezelf. De opzet is in ieder spel gelijk. In een sober, maar functioneel kartonnen doosje vind je 40 vragen, waarvan het beantwoorden ervan je kan helpen om een stap verder in een ontwikkelingsproces te komen. Het gaat om vragen die ertoe doen. Naast de 40 onverwachte vragen, vind je in dit spel ook 7 regiekaarten. Door van deze regiekaarten gebruik te maken, geef je richting aan het spel, want hiermee bepaal je wat je met een vraag doet.

Wanneer je bijvoorbeeld Vileine Vragen voor Teams speelt, wat zich goed leent voor een overleg waarbij nu maar eens echt de kaarten op tafel moeten komen, dan pak je om de beurt een kaart die je hardop voorleest. Wanneer je bijvoorbeeld de vraag treft: Waar rammelt het aan in de communicatie in je team? dan kun je ervoor kiezen, door gebruik van de regiekaarten te maken, de vraag niet te beantwoorden, de vraag aan iemand anders door te spelen, maar ook om de vraag door iedereen te laten beantwoorden. Zoals je wellicht al vermoedt, is het belangrijk om bij relevante zaken hier echt over met elkaar in gesprek te gaan. Natuurlijk kun je een spelleider aanwijzen, wat bij voorkeur iemand is, die sterk is in het begeleiden van processen. Wanneer een gesprek belangrijk is, maar niet op het moment dat je dit spel speelt voortgezet moet worden, dan wordt in de eenvoudige, korte handleiding bij dit spel, terecht aangegeven dat een afspraak maken om hier op een later moment verder met elkaar over in gesprek te gaan, aangewezen is.

Een selectie van vragen die je in het spel: Veertig Vileine Vragen voor ZZP-ers kunt aantreffen zijn: Wat vond je familie ervan dat je ZZP-er werd? Wat onderscheidt jou van andere zzp-ers? Wat ga je doen na je pensioen? En: Voor welke klant zou je ook midden in de nacht werken? Beslist een aardig hulpmiddel om tot de kern van de zaak te komen en eerlijk is eerlijk: hoewel vilein beslist enige scherpte suggereert, zijn deze vragen toch ook niet echt gemeen. Je kunt je hier dus best aan wagen.

Audrey de Jong

Recensie Veertig Vileine Vragen voor de Spin in 't Web
De Veertig Vileine Vragen voor de Spin in ’t Web bestaat uit 47 kaarten van het formaat 10 bij 10 cm. Het is in zwart wit gedrukt op dik, glad papier. De kaarten zitten in een kartonnen doosje en het geheel ziet er verzorgd uit. De kaarten zijn duidelijk bedoeld om vaker te gebruiken. De uitvoering zorgt dat ze er netjes uit blijven zien. Een korte uitleg is toegevoegd.

De set bestaat uit 40 kaarten met vragen en 7 regiekaarten. Allen met dezelfde achterkant. Je kunt de vragen volgens de auteurs gebruiken voor zelfreflectie, “alleen of met iemand die je vertrouwt, of met je coach, in een netwerk of met je team.” Het woord vileine is niet overdreven. Het zijn hele directe vragen, waar onder een paar hele gemene. Natuurlijk zijn er de regiekaarten waarmee je de vraag kunt doorspelen aan een ander of kunt omzeilen, maar toch zou ik een groot aantal van de kaarten niet durven inzetten in een setting die niet als veilig wordt ervaren. Immers je wilt toch vooral eerlijk, diepgaand antwoord op de vraag en je wilt ook roddel voorkomen. Wat mij betreft zou ik het gebruik van de gehele set beperken tot het individu en dan gezamenlijk met zijn/haar coach. De vragen kunnen je helpen om te ontdekken waar je werk aan zou moeten voldoen en hoe jij in je werk staat en zou willen staan. De coach kan jou vervolgens helpen door door te vragen, net zo lang tot dat je aan de kern komt.Vragen die er niet toe doen leg je terzijde.

In het geval de set wordt ingezet bij teamproblematiek, zou ik als trainer, coach, vooraf een aantal kaarten selecteren die aansluiten bij de problematiek van het team.

Deze set vragen is volgens de auteurs bedoeld voor administratieve ondersteuners. De set is daar op toegespitst, maar er zitten genoeg vileine vragen tussen die iedereen die werkt, collega’s en een baas heeft, aan zichzelf zou kunnen stellen.

Het leuke van de spelvorm is dat de vragen die je “trekt” dus per definitie onverwacht zijn. Dat kan ook in een coachingsrelatie heel verfrissend werken. Er zitten vragen tussen waar je misschien wel even wat langer over na moet denken, ze dieper moet uitwerken om er een volgende keer op terug te komen. Het mooie van het trekken van de zeer directe vragen, het toeval welke vraag komt, werkt in een coachingsrelatie mogelijk ontspannend.

Recensent: Cathalijne Elings, trainer Da’s typisch